Eski binada tesisat yenileme ne zaman şart?

Eski tesisat neden risklidir?

Otuz kırk yıl önce bir evde buzdolabı, çamaşır makinesi ve birkaç lamba vardı. Bugün klima, ankastre fırın, elektrikli ocak, bulaşık makinesi ve onlarca şarj cihazı aynı hatlara yükleniyor. Eski kablolar hem bu yük için tasarlanmadı hem de yıllar içinde ısınıp soğudukça izolasyonlarını yitirdi.

Eski tesisatlarda çoğu zaman koruma iletkeni yoktur, priz devreleri ince kesitlidir ve panoda kaçak akım rölesi bulunmaz. Bu üç eksik bir araya geldiğinde hem yangın hem de çarpılma riski belirgin biçimde artar.

Yenileme işaretleri

Aşağıdakilerden birkaçı birlikte görülüyorsa yenilemeyi ciddi düşünün:

• Kablolar kumaş kaplı ya da izolasyonu sertleşip çatlamış
• Prizlerin çoğu topraksız
• Panoda kaçak akım rölesi yok, eski tip vidalı sigortalar var
• Sigortalar yük binince sık atıyor, ışıklar titriyor
• Evde uzatma kablosu ve çoklu prizle yaşanıyor
• Bazı prizler ya da anahtarlar ısınıyor, renk değiştirmiş

Kısmi mi, komple mi?

Hatlar boru içindeyse ve borular sağlamsa kablolar kırım yapmadan çekilerek yenilenebilir. Bu, toz ve süre açısından en hafif yöntemdir. Kablolar doğrudan sıva içine gömülmüşse ya da evde zaten tadilat yapılıyorsa komple yenileme daha mantıklıdır.

Keşifte birkaç priz ve buat açılarak kablo tipi, boru durumu ve koruma iletkeni kontrol edilir. Karar, tahminle değil bu gözlemle verilir.

Yeni tesisatta neler olmalı?

Yenilenen tesisatta aydınlatma ve priz devreleri ayrılır, mutfak ve banyodaki yüksek güçlü cihazlara ayrı hat çekilir, bütün prizler topraklı olur. Panoda her devrenin kendi otomatik sigortası, insan güvenliği için 30 mA kaçak akım rölesi ve şebekeden gelen ani gerilimlere karşı aşırı gerilim koruyucu bulunur.

İleride klima, şarj ünitesi ya da akıllı ev sistemi eklemeyi düşünüyorsanız bunu keşifte söyleyin. Boş boru ve panoda yedek yer bırakmak, sonradan duvar kırmaktan çok daha ucuzdur.

Süreç nasıl ilerler?

Nokta listesi çıkarılır, yazılı teklif onaylanır, kanal açma ve borulama yapılır, kablolar çekilir, priz ve anahtarlar takılır, pano kurulur ve tesisat ölçülerek teslim edilir. 2+1 ya da 3+1 bir dairede bu iş, kapsamına göre genellikle bir ile iki hafta sürer.

Maliyeti belirleyen kalemler

Tesisat yenilemede fiyatı belirleyen asıl etken metrekare değil, nokta sayısıdır. Her priz, anahtar, aydınlatma çıkışı ve cihaz hattı bir noktadır. Aynı büyüklükteki iki dairenin maliyeti, nokta sayısına, kablo güzergâhına ve seçilen malzemeye göre belirgin biçimde farklılaşabilir.

Teklifi değerlendirirken işçilik ve malzemenin ayrı satırlarda yazılmasına, kablo kesitlerinin ve pano elemanlarının açıkça belirtilmesine dikkat edin. Yalnızca toplam rakam içeren tekliflerde hangi malzemenin kullanılacağı belirsiz kalır.

• Nokta sayısı ve kullanılacak priz, anahtar serisi
• Kablo metrajı ve kablo tipi; halojensiz kablo tercihi
• Kanal açma, borulama ve sıva onarımı
• Pano, koruma elemanları ve aşırı gerilim koruyucu
• Ölçüm, test ve teslim raporu

Yenileme sırasında evde yaşanabilir mi?

Kablo yenilemesi boru içinden yapılıyorsa ev çoğu zaman kullanılmaya devam edebilir; çalışılan oda boşaltılır ve günün sonunda geçici enerji verilir. Komple yenilemede ise kanal açma, toz ve kesintiler nedeniyle evin boş olması işi hem hızlandırır hem de kolaylaştırır.

Kesinti planı iş başlamadan önce paylaşılır. Buzdolabı, modem ve kombi gibi kesintiden etkilenen cihazlar için geçici bir hat çekilebilir.