IP koruma sınıfları: IP20, IP44, IP65 ne demek?

IP kodu nedir?

IP kodu, bir elektrik ekipmanının gövdesinin katı cisimlere ve suya karşı ne kadar koruma sağladığını gösterir; TS EN 60529 standardında tanımlanmıştır. İlk rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı anlatır. Rakam büyüdükçe koruma artar.

Bir rakamın yerine “X” yazılmışsa o özellik için test yapılmamıştır. Örneğin IPX4, suya karşı sıçrama korumasını gösterir ama toz koruması hakkında bilgi vermez.

İlk rakam: katı cisim ve toz

Pratikte en sık görülen değerler:

• 2: parmak büyüklüğündeki cisimlere karşı koruma (12,5 mm ve üzeri)
• 4: 1 mm’den büyük cisimlere, örneğin tel ve vidaya karşı koruma
• 5: toza karşı korumalı; bir miktar toz girebilir ama çalışmayı bozmaz
• 6: toz geçirmez

İkinci rakam: su

İkinci rakam 0 ile 8 arasındadır. 4, her yönden sıçrayan suya; 5, düşük basınçlı su jetine; 6, güçlü su jetine; 7, kısa süreli suya daldırmaya; 8 ise üretici tarafından belirlenen koşullarda sürekli daldırmaya karşı korumayı gösterir. IP65 olan bir armatür hortumla yıkanabilir ama suya batırılmaya uygun değildir.

Banyoda bölgeler

Banyolar, suya yakınlığa göre bölgelere ayrılır. Küvet ya da duş teknesinin içi bölge 0’dır; bu alanda yalnızca düşük gerilimle çalışan ve en az IPX7 korumalı ekipman bulunabilir. Küvet ya da duşun üst hizası bölge 1, onun çevresindeki yaklaşık 60 cm’lik şerit bölge 2’dir; bu bölgelerde en az IPX4, su jeti kullanılan yerlerde IPX5 istenir.

Priz, bu bölgelerin dışına ve 30 mA kaçak akım rölesiyle korunan bir devreye takılmalıdır.

Seçimde dikkat edilecekler

IP sınıfı yalnızca ekipman doğru monte edildiğinde geçerlidir. Kablo girişinde rakorun sıkılmaması, contanın yerine oturmaması ya da armatürün baş aşağı monte edilmesi en iyi sınıfı bile anlamsız kılar.

Darbe dayanımı ayrı bir koddur (IK). Otopark, okul bahçesi ve kamuya açık alanlarda IP sınıfının yanında IK değerine de bakılmalıdır.

Yaygın yanılgılar

Sahada IP sınıfıyla ilgili en sık karşılaştığımız yanılgılar şunlardır. Her biri, ürün doğru seçilmiş gibi görünse de kısa sürede arızaya dönüşebilir.

• “IP65 suya dayanıklı, havuz kenarında da olur”: IP65 su jetine karşıdır, suya batmaya değil
• “Saçak altı iç mekân sayılır”: yağmur yağmasa da nem ve yoğuşma vardır
• “Bir rakam büyükse her açıdan daha iyidir”: IP67 bir ürün, her zaman IP66’nın su jeti testinden de geçmiş olmayabilir; ikisi ayrı testlerdir
• “Kapak kapalıysa koruma vardır”: etanj prizin kapağı kullanım sırasında açıkken koruma sağlamaz; fiş takılıyken de koruyan modeller ayrıca belirtilir
• “Armatür IP65 ise bağlantı kutusu önemsizdir”: zincirin en zayıf halkası kablo girişi ve bağlantı kutusudur