Isınan priz ve kararmış fiş: erken işaretler

Isınmanın asıl sebebi

Prizdeki ısınmanın büyük kısmı zamanla gevşeyen bağlantılardan kaynaklanır. Klemens vidası ya da yaylı kontak gevşediğinde temas yüzeyi küçülür ve bu noktada direnç oluşur. Akım geçtikçe bu nokta ısınır, ısındıkça plastik kararır, kontak yayı gücünü kaybeder ve temas daha da kötüleşir. Süreç kendi kendini besleyen bir döngüdür.

İkinci sık sebep aşırı yüktür. Isıtıcı, su ısıtıcısı, ütü ve saç kurutma makinesi gibi 2.000 watt civarında güç çeken cihazların aynı çoklu prizden çalıştırılması, hem prizi hem de duvardaki kabloyu sınırına yaklaştırır.

Erken işaretler

Aşağıdakilerden birini görüyorsanız o prizi kullanmayı bırakın:

• Priz kapağında ya da fiş pimlerinin çevresinde kahverengi, siyah iz
• Fişi çekerken elde hissedilen sıcaklık
• Hafif yanık plastik kokusu, özellikle yüksek güçlü cihaz çalışırken
• Fişin prizde gevşek oturması, kendiliğinden çıkması
• Cıtırtı, vızıltı ya da kıvılcım

Hemen yapılacaklar

Prize bağlı cihazların fişini çekin ve o devrenin sigortasını indirin. Prizi kendiniz sökmeye çalışmayın; ısınmış bir bağlantının arkasında kablo izolasyonu da zarar görmüş olabilir.

Usta prizi ve arkasındaki bağlantıyı yeniler. Kablo ucu kararmışsa sağlam bölüme kadar kesilir, gerekirse ısınmış bölüm komple değiştirilir. Aynı hattaki diğer prizlerin bağlantıları da gözden geçirilir; gevşeme tek bir prizle sınırlı kalmayabilir.

Çoklu priz tuzağı

Çoklu prizin üzerinde yazan akım değeri, prizin kendisi içindir; duvardaki hattın kapasitesini artırmaz. Ucuz çoklu prizlerde ince kablo ve zayıf kontaklar kullanıldığından yüksek güçte ilk ısınan nokta genellikle çoklu prizin kendisidir.

Isıtıcı, klima ve fırın gibi sürekli yüksek güç çeken cihazları doğrudan duvar prizine takın. Çoklu prizi televizyon, modem ve şarj cihazı gibi küçük yükler için kullanın ve birbirine eklemeyin.

Kalıcı önlem

Mutfakta fırın, bulaşık makinesi ve su ısıtıcısı; banyoda çamaşır makinesi; salonda klima için ayrı ve uygun kesitli hat çekilmesi en etkili çözümdür. Eski topraksız prizlerin topraklı modellerle değiştirilmesi ve panoda her devrenin kendi sigortasıyla korunması bu işin tamamlayıcısıdır.

Yeni bir prizde bile bağlantı vidalarının doğru torkla sıkılması önemlidir. Tadilat sonrasında birkaç ay içinde ısınma şikâyeti olursa bağlantıların yeniden kontrol edilmesini isteyin.

Hangi cihaz ne kadar güç çeker?

Bir prizin ne kadar zorlandığını anlamak için cihazların yaklaşık güçlerini bilmek yararlıdır. 16 amperlik bir priz devresi 230 voltta kâğıt üzerinde yaklaşık 3.680 watt taşır; ancak bu sınıra sürekli yaklaşmak hem prizi hem kabloyu yorar. Kısa süreli kullanılan bir su ısıtıcısı ile saatlerce çalışan bir ısıtıcı aynı gücü çekse de prizi farklı zorlar; ısınma, yükün süresiyle birlikte artar.

Aşağıdaki cihazlar yüksek güç sınıfındadır ve aynı prizden, aynı anda çalıştırılmamalıdır:

• Elektrikli ısıtıcı ve yağlı radyatör: 1.500–2.500 W
• Su ısıtıcısı (kettle): 1.800–2.200 W
• Ütü: 2.000–2.800 W
• Saç kurutma makinesi: 1.500–2.200 W
• Elektrikli fırın ve mini fırın: 1.500–2.500 W

Anahtar ve buatlarda da aynı sorun

Isınma yalnızca prizlerde görülmez. Anahtarların arkasındaki bağlantılar ve duvar içindeki buatlarda yapılan ek yerleri de zamanla gevşer. Özellikle bantla yalıtılmış eski eklerde, bant kuruyup açıldığında hem temas zayıflar hem de çıplak iletken açıkta kalır. Işığın titremesi, anahtara basarken cıtırtı duyulması ya da anahtar kapağının ılık olması bu tür bir sorunun işaretidir.

Tesisat kontrolünde prizlerin yanında anahtarlar ve ulaşılabilir buatlar da açılır; eskimiş ekler uygun klemenslerle yenilenir.